โรงงานผลิตอาหาร

โรงงานผลิตอาหาร GMP (Good Manufacturing Practice) หมายถึง หลักเกณฑ์กระบวนการที่ดีในการผลิตของกิน เป็นเกณฑ์หรือกฎระเบียบพื้นฐานที่ต้องสำหรับการผลิตแล้วก็ควบคุมเพื่อผู้ผลิตประพฤติตาม และทำให้สามารถผลิตอาหารได้อย่างปลอดภัย โดยเน้นย้ำการปกป้องแล้วก็ขจัดความเสี่ยงที่อาจจะเป็นผลให้ของกินมีอันตราย เป็นพิษ หรือเกิดความไม่ปลอดภัยต่อผู้บริโภค

GMP คือ ระบบประกันคุณภาพที่มีการปฏิบัติและก็พิสูจน์แล้วจากกลุ่มนักวิชาการด้านของกินทั่วทั้งโลกว่า สามารถทำให้ของกินกำเนิดความปลอดภัย แล้วก็เป็นที่เชื่อใจสารภาพจากผู้ใช้ โดยอาศัยหลายต้นเหตุที่เชื่อมโยงเกี่ยวข้องกัน ด้วยเหตุดังกล่าวถ้าเกิดทำตามทางที่กำหนดได้ทั้งผอง ก็จะทำให้อาหารมีคุณภาพมีความปลอดภัยและก็ได้มาตรฐาน โรงงานผลิตอาหาร

โดยหลักการของ GMP จะครอบคลุมตั้งแต่สถานที่ประกอบการ องค์ประกอบตึก ขั้นตอนการผลิตที่ดีมีความปลอดภัย แล้วก็มีคุณภาพได้มาตรฐานทุกขั้นตอน นับตั้งแต่ขั้นตอน เริ่มวางแผนการผลิต ระบบควบคุมตั้งแต่วัตถุดิบระหว่างการสร้าง สินค้าสำเร็จรูป การจัดเก็บ การควบคุมคุณภาพ และก็การขนส่งจนกระทั่งผู้ซื้อ มีระบบระเบียบบันทึกข้อมูล สำรวจและก็ติดตามผลประสิทธิภาพสินค้า รวมถึงระบบการจัดการที่ดีในเรื่องสุขลักษณะ เพื่อให้สินค้าขั้นสุดท้ายมีความปลอดภัยได้ประสิทธิภาพเป็นป้อมปราการหัวใจเมื่อถึงมือผู้บริโภค และก็ GMP ยังเป็นระบบประกันคุณภาพพื้นฐานก่อนจะทำให้เกิดระบบประกันคุณภาพอื่นๆที่สูงกว่าถัดไป ยกตัวอย่างเช่น ISO 9000 แล้วก็ HACCP (Hazards Analysis and Critical Points)

ชนิดของ GMP โรงงานผลิตอาหาร

  • GMP ความถูกอนามัยทั่วไป (General GMP) เป็นหลักเกณฑ์ที่ใช้ประโยชน์ปฏิบัติสำหรับอาหารทุกจำพวก
  • GMP เฉพาะผลิตภัณฑ์ (Specific GMP) เป็นข้อกำหนดที่เพิ่มอีกจาก GMP ทั่วๆไป เพื่อเน้นในเรื่องของการเสี่ยงกับความปลอดภัยของแต่ละสินค้าอาหารเฉพาะเยอะขึ้น

โรงงานผลิตอาหาร ตอนนี้ทางที่ทำการแผนกบาปของกินรวมทั้งยาของไทย ได้นำเอาหลักเกณฑ์ของ GMP มาบังคับใช้เป็นข้อบังคับ โดยกำหนดไว้ในประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 193) พ.ศ. 2543 เรื่อง ขั้นตอนการผลิต อุปกรณ์ เครื่องใช้สำหรับการผลิต และก็การรักษา ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2544 เป็นต้นมา ซึ่งหลักเกณฑ์ตามประกาศฯ (ฉบับที่ 193) พ.ศ. 2543 เป็นเกณฑ์ความถูกอนามัยทั่วๆไป ได้ประยุกต์มาจากหลักเกณฑ์ GMP สากลของ CodeX โดยพิจารณาถึงความพร้อมเพรียงของผู้สร้างในประเทศไทย ซึ่งมีข้อจำกัดในเรื่องเงินทุน เวลากับวิชาความรู้ เพื่อผู้สร้างทุกระดับ โดยยิ่งไปกว่านั้นขนาดเล็กกับขนาดกลาง ซึ่งมีไม่น้อยเลยทีเดียวสามารถปรับปรุงแก้ไขและกระทำตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ได้ แม้กระนั้นดังนี้กฎระเบียบยังคงสอดคล้องตามแนวทางของหน่วยงานมาตรฐานของกินระหว่างชาติ

จำพวกอาหารที่มีการบังคับให้ใช้ GMP ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ยกตัวอย่างเช่น อาหารเสริมสำหรับเด็กอ่อนกับเด็กตัวเล็กๆ, อาหารเด็กอ่อนและอาหารสูตรต่อเนื่องสำหรับเด็กแรกเกิดกับเด็กตัวเล็กๆ, น้ำแข็ง, นมวัว, นมเปรี้ยว, เครื่องดื่มในภาชนะใส่ที่ปิดสนิท, สีผสมอาหาร, ชา, กาแฟ, ของกินสำหรับผู้ที่อยากควบคุมน้ำหนัก, ไข่เยี่ยวม้า และก็ข้าวเพิ่มวิตามิน ฯลฯ

ข้อกำหนดทั่วไป หรือ General GMP

  • สุขลักษณะของสถานที่ตั้งกับตึกผลิต สถานที่ตั้งตัวอาคารกับรอบๆใกล้เคียง จำเป็นต้องอยู่ในที่ที่จะไม่ทำให้อาหารที่ผลิตเกิดการปนเปื้อนได้ง่าย และก็ตึกผลิตมีขนาดเหมาะสม มีการดีไซน์รวมทั้งก่อสร้างที่ง่ายแก่การบำรุงภาวะรักษาความสะอาด แล้วก็สะดวกสำหรับการดำเนินงาน จำต้องจัดให้มีพื้นที่เพียงพอ จำต้องแยกรอบๆผลิตของกินออกเป็นสัดส่วน มีการระบายอากาศอย่างพอเพียง เพื่อลดอันตรายที่อาจเป็นเพราะเนื่องจากความชุ่มชื้นหรือฝุ่นผงจากการผลิต
  • วัสดุ เครื่องจักร แล้วก็อุปกรณ์ที่ใช้เพื่อสำหรับการผลิต จำเป็นจะต้องทำจากวัสดุที่ไม่ทำปฏิกิริยากับอาหาร ไม่เป็นพิษ ไม่ขึ้นสนิม มีความแข็งแรงทนทาน จำนวนอุปกรณ์ เครื่องจักรกับอุปกรณ์ควรมีอย่างพอเพียง และเหมาะสมต่อการกระทำงานในแต่ละจำพวก การจัดเก็บเครื่องใช้ไม้สอยที่ทำความสะอาดและก็ฆ่าเชื้อแล้ว ควรจัดเก็บแยกเป็นสัดส่วน อยู่ในสภาพที่สมควร เพื่อไม่ให้มีโอกาสเกิดการแปดเปื้อนจากฝุ่นกับสิ่งสกปรกต่างๆ
  • การควบคุมขั้นตอนการผลิต การปฏิบัติการทุกขั้นตอนจะต้องมีการควบคุมตามหลักเขตสุขาภิบาลที่ดี ทั้งยังวัตถุดิบ ส่วนผสม ภาชนะบรรจุ การผลิต การเก็บรักษา การลำเลียง รวมทั้งขนส่งผลิตภัณฑ์อาหาร
  • การสุขาภิบาล เป็นหลักเกณฑ์สำหรับสิ่งที่อำนวยความสะดวกสำหรับในการดำเนินการทั้งหลาย เช่น น้ำใช้ อ่างล้างมือ สุขา ห้องสุขา ระบบกำจัดขยะมูลฝอย ทางระบายน้ำทิ้ง การคุ้มครองและกำจัดสัตว์กับแมลง
  • การบำรุงรักษา แล้วก็การทำความสะอาด ช่วยให้การทำงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งปกป้องการปนเปื้อนของสารอันตรายสู่ของกิน โดยจะต้องชำระล้าง ดูแลและก็รักษาวัสดุ เครื่องจักร และก็อุปกรณ์สำหรับการผลิตให้อยู่ในสภาพที่สะอาด อีกทั้งก่อนแล้วก็หลังการผลิต
  • พนักงาน สวมเสื้อผ้าที่สะอาดและสมควรต่อการกระทำงาน เพื่อป้องกันการปนเปื้อนจากการปฏิบัติงานแล้วก็ตัวบุคลากร ซึ่งพนักงานในรอบๆผลิตจะต้องมีร่างกายแข็งแรง ไม่เป็นวัณโรคในระยะอันตราย โรคผิวหนังที่สะอิดสะเอียนหรือโรคเรื้อน

ประโยชน์ของ GMP

  • ผู้บริโภคได้รับผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยมีคุณภาพ
  • เป็นแนวทางการผลิต เพื่อประกันว่าผลิตภัณฑ์มีคุณภาพปลอดภัย ตรงตามที่มาตรฐานกำหนด และก็ผลิตภัณฑ์มีความสม่ำเสมอในทุกๆล็อตการผลิต
  • ช่วยลดจุดบกพร่องหรือความเบี่ยงเบนที่จะผลิตมิได้มาตรฐาน
  • คุ้มครองปกป้องไม่ให้มีจุดอ่อนที่เกิดขึ้นในกระบวนการผลิตหรือการควบคุมคุณภาพ แล้วก็แก้ไขปัญหามิให้เกิดขึ้นซ้ำไปซ้ำมา
  • มีผลต่อคุณภาพอาหารในระยะยาว และก็ช่วยลดต้นทุนการผลิต
  • มีความสบาย และก็ไม่ยุ่งยากต่อการติดตามข้อมูล
  • มีการควบคุม รวมทั้งรักษามาตรฐานความสะอาด แล้วก็ถูกสุขลักษณะของโรงงาน
  • สร้างความสะดวกไม่เป็นอันตรายต่อผู้ปฏิบัติงานในขณะทำงาน
  • ช่วยสร้างทัศนคติที่ดี รวมทั้งถูกต้องแก่พนักงาน
  • ความคล่องตัวในการดูแล การจัดการ แล้วก็การวัดงานในโรงงาน

ข้อกำหนดทั่วๆไป หรือ General GMP

1. ถูกหลักอนามัยของสถานที่ตั้งกับตึกผลิต สถานที่ตั้งตัวอาคารกับรอบๆใกล้เคียง จะต้องอยู่ในที่ที่จะไม่ทำให้ของกินที่ผลิตเกิดการปนเปื้อนได้ง่าย รวมทั้งอาคารผลิตมีขนาดเหมาะสม มีการวางแบบรวมทั้งก่อสร้างที่ง่ายแก่การบำรุงสภาพรักษาความสะอาด และสะดวกสำหรับเพื่อการดำเนินงาน จำเป็นต้องจัดให้มีพื้นที่พอเพียง ต้องแยกรอบๆผลิตอาหารออกเป็นสัดส่วน มีการระบายอากาศอย่างพอเพียง เพื่อลดอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากความชื้นหรือฝุ่นละอองจากการสร้าง

2. วัสดุ เครื่องจักร และเครื่องมือที่ใช้สำหรับการผลิต จึงควรสร้างจากวัสดุที่ไม่ทำปฏิกิริยากับอาหาร ไม่เป็นพิษ ไม่เป็นสนิม มีความแข็งแรงทนทาน จำนวนวัสดุ เครื่องจักรกับเครื่องมือต้องมีอย่างพอเพียง แล้วก็สมควรต่อการปฏิบัติงานในแต่ละประเภท การจัดเก็บอุปกรณ์ที่ทำความสะอาดแล้วก็ฆ่าเชื้อโรคแล้ว ควรจะจัดเก็บแยกเป็นสัดส่วน อยู่ในสภาพที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้มีโอกาสมีการปนเปื้อนจากฝุ่นผงกับสิ่งสกปรกต่างๆ

3. การควบคุมขั้นตอนการผลิต การจัดการทุกขั้นตอนควรจะมีการควบคุมตามหลักเขตสุขาภิบาลที่ดี ทั้งยังวัตถุดิบ ส่วนผสม ภาชนะใส่ การผลิต การเก็บรักษา การลำเลียง รวมทั้งขนส่งผลิตภัณฑ์อาหาร

4. การสุขาภิบาล เป็นเกณฑ์สำหรับสิ่งที่อำนวยความสะดวกในการปฏิบัติงานทั้งหลาย เป็นต้นว่า น้ำใช้ อ่างล้างมือ ห้องน้ำ ส้วม ระบบกำจัดขยะมูลฝอย ทางระบายน้ำเสีย การป้องกันรวมทั้งกำจัดสัตว์กับแมลง

5. การบำรุงรักษา และการทำความสะอาด ช่วยให้การทำงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และก็ปกป้องการแปดเปื้อนของสารอันตรายสู่ของกิน โดยจำต้องทำความสะอาด ดูแลรวมทั้งรักษาเครื่องมือ เครื่องจักร และก็อุปกรณ์สำหรับในการผลิตให้อยู่ในภาวะที่สะอาด ทั้งยังก่อนและหลังการผลิต

6. บุคลากร ใส่เสื้อผ้าที่สะอาดและเหมาะสมต่อการกระทำงาน เพื่อคุ้มครองปกป้องการแปดเปื้อนจากการกระทำงานและก็ตัวพนักงาน ซึ่งผู้ปฏิบัติงานในบริเวณผลิตต้องมีร่างกายแข็งแรง ไม่เป็นวัณโรคในระยะอันตราย โรคผิวหนังที่น่าขยะแขยงหรือโรคเรื้อน

GMP เฉพาะผลิตภัณฑ์ หรือ Specific GMP ซึ่งเป็นข้อกําหนดที่ เพิ่มเติมจาก GMP ทั่วไป เพื่อมุ่งเน้นในเรื่องความเสี่ยงและความปลอดภัยของแต่ละผลิตภัณฑ์อาหารเฉพาะ อย่างข้อกําหนด GMP น้ำบริโภค และข้อกําหนด GMP นมพร้อมบริโภคชนิดเหลวที่ผ่านกรรมวิธีฆ่าเชื้อด้วยความร้อนโดยวิธีพาส เจอร์ไรส์ เป็นต้น โดยแต่ละข้อกำหนดก็จะมีในเรื่องของการบังคับในกระบวนขั้นตอนต่างๆที่แตกต่างกันไปอีก

หลักการของ GMP ครอบคลุมตั้งแต่สถานที่ตั้งของสถานประกอบการ โครงสร้างอาคาร กระบวนการผลิตที่ดีมีความปลอดภัย และมีคุณภาพได้มาตรฐานทุกขั้นตอน นับตั้งแต่เริ่มต้นวางแผนการผลิต ระบบควบคุมตั้งแต่วัตถุดิบ ระหว่างการผลิต ผลิตภัณฑ์สําเร็จรูป การจัดเก็บ การควบคุมคุณภาพ และ การ ขนส่งจนถึงผู้บริโภค มีระบบบันทึกข้อมูล ตรวจสอบและติดตามผลคุณภาพผลิตภัณฑ์รวมถึงระบบการจัดการ 2 ที่ดีในเรื่องสุขอนามัย (Sanitation และ Hygiene) เพื่อให้ผลิตภัณฑ์คุณภาพ และปลอดภัยสำหรับผู้บริโภค และ GMP ยังเป็นระบบประกันคุณภาพพื้นฐานก่อนที่จะพัฒนาไปสู่ ระบบประกันคุณภาพอื่น ๆ ต่อไป เช่น HACCP (Hazards Analysis and Critical Control Points)

Back to Homepage